Analiza sitowa krok po kroku - jak wykonać oznaczenie składu ziarnowego

Analiza sitowa, nazywana też analizą granulometryczną, to podstawowa metoda określania składu ziarnowego materiałów sypkich. Stosuje się ją w laboratoriach budowlanych, kopalniach, przemyśle chemicznym, farmaceutycznym i spożywczym. Poniżej tłumaczymy, jak ją przeprowadzić poprawnie.

Co to jest analiza sitowa

Analiza sitowa polega na rozdzieleniu próbki materiału na frakcje za pomocą zestawu sit o malejącej wielkości oczek. Po przesianiu waży się materiał pozostały na każdym sicie i wylicza udział procentowy poszczególnych frakcji. Wynikiem jest krzywa uziarnienia, która opisuje rozkład wielkości cząstek.

Krok 1 - przygotowanie reprezentatywnej próbki

Wynik jest tylko tak dobry, jak próbka. Materiał trzeba pobrać i pomniejszyć tak, by mała porcja użyta do badania odpowiadała składowi całej partii. Do tego służą podzielniki próbek - Jonesa, żłobkowe lub wielostopniowe, które eliminują błąd doboru.

Krok 2 - dobór sit

Zestaw sit dobiera się do spodziewanego zakresu uziarnienia. Sita analityczne AS-LAB są zgodne z normą PN-ISO 3310-1:2000 (tkanina z drutu) i PN-ISO 3310-2:2000 (sita perforowane), w średnicach 200 mm i 300 mm, z 78 standardowymi rozmiarami oczek od 20 µm do 31,5 mm.

Krok 3 - przesiewanie

Sita układa się w kolumnę od największych oczek na górze do najmniejszych na dole, z dnem zbiorczym. Przesiewanie wykonuje się ręcznie, na wstrząsarce lub - dla materiałów grubszych i prób przemysłowych - na przesiewaczu posuwisto-zwrotnym. Kluczowe są stały czas i amplituda, żeby wyniki były powtarzalne.

Krok 4 - ważenie i obliczenia

Po przesianiu waży się materiał z każdego sita. Sumę mas porównuje się z masą początkową (dopuszczalna strata zwykle do 1 procenta). Następnie wylicza się procentowy udział każdej frakcji oraz udziały skumulowane.

Krok 5 - interpretacja

Z danych tworzy się krzywą uziarnienia. Pozwala ona ocenić, czy materiał spełnia wymagania (np. normę dla kruszywa drogowego), oraz porównać partie między sobą.

Najczęstsze błędy

• Niereprezentatywna próbka - pominięcie podzielnika i pobranie “z wierzchu”.
• Przeładowanie sita - zbyt duża porcja blokuje oczka i zawyża grubsze frakcje.
• Zmienny czas przesiewania - uniemożliwia porównanie wyników.
• Uszkodzona tkanina sita - rozciągnięte oczka fałszują wynik; sita trzeba okresowo kontrolować.

Najczęstsze pytania

Jak długo przesiewać? Do momentu, gdy przez sito w ciągu minuty przechodzi mniej niż 1 procent masy frakcji. W praktyce 10-15 minut na wstrząsarce.

Czy sita się zużywają? Tak. Tkanina drutu z czasem się rozciąga. Warto mieć sita kontrolne i wymieniać zużyte pokłady.

Potrzebujesz kompletu sit pod konkretną normę lub nietypowe rozmiary oczek? Skontaktuj się z nami.